Cơ hội đôi khi là mối đe dọa!

Năm 2011 cũng là thời điểm để chúng ta nhìn nhận lại những kết quả của thời kỳ 2001 - 2010. Là người đồng hành với nhiều doanh nghiệp trong thời kỳ này, ông nhận định như thế nào về những thành tựu của doanh nghiệp Việt? 

Bị ảnh hưởng bởi yếu tố lịch sử, nên doanh nghiệp Việt còn non trẻ. Một đất nước lấy nông nghiệp làm chủ đạo, nên khi điều hành hành doanh nghiệp, chúng ta không tránh khỏi việc đem tư duy nông nghiệp vào sự nghiệp phát triển của doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp "nhìn đời" qua luống cày nên hoạt động thiếu một tầm nhìn, chạy theo những cơ hội nhỏ lẻ, và hiệu quả không cao. Một số doanh nghiệp làm đến đâu xả rác đến đó, nên khi qui mô đủ lớn, chính "đống rác" hạn chế sự phát triển của doanh nghiệp, và để tạo sự đột phá, doanh nghiệp phải tốn một chi phí khá lớn. 

Từ những điểm yếu đó, doanh nghiệp Việt đã nhìn ra, và thay đổi mạnh mẽ trong 10 năm qua, nhiều doanh nghiệp Việt hội nhập mạnh mẽ, sâu rộng, để lại nhiều dấu ấn trong quá trình phát triển. 

Đến nay, nhiều doanh nghiệp đã đi vào chiều sâu bằng việc chuyển đổi mô hình kinh doanh, mô hình quản lý và kiểm soát. Việc này đã giúp doanh nghiệp tinh gọn đội ngũ nhân sự, tối thiểu hóa chi phí, đặc biệt là chi phí xấu, nâng cao năng lực cạnh tranh, sẵn sàng đối đầu với những thách thức mới. Tuy khủng hoảng chưa kết thúc, nhưng gần như nhiều doanh nghiệp đã có một "sức khỏe" rất tốt. Họ biết mục tiêu nào cần đạt được, con đường nào họ sẽ chạy, phương pháp nào cần sử dụng, nguồn lực nào cần huy động và sử dụng... Nhiều doanh nghiệp đã đưa sự thay đổi thành một trong những yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp, đã tạo bản sắc riêng cho doanh nghiệp mình, nên lời hứa của thương hiệu được nâng đỡ bằng bản sắc văn hóa (niềm tự hào của CBNV). Đây là dấu hiệu của sự trường tồn.

Theo ông, năm 2011 doanh nghiệp Việt Nam gặp thuận lợi và khó khăn gì? 

Về thuận lợi, thứ nhất, theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB) và Công ty Tài chính quốc tế (IFC), môi trường kinh doanh Việt Nam trong năm 2011 được cải thiện rất đáng kể. Việt Nam đứng thứ 4 trong các nước có mức độ cải thiện tốt nhất trong bảng xếp hạng 2011. Bên cạnh đó, Năm 2011, kinh tế thế giới chưa thể hoàn toàn hồi phục, mức tăng trưởng ở những quốc gia phát triển sẽ còn khoảng 0,5% đến 1%, số vốn nhàn rỗi khổng lồ trên thế giới luôn luôn tìm kiếm tối ưu hóa đầu tư, và Việt Nam là điểm đến hấp dẫn. Như vậy, vốn đầu tư nước ngoài sẽ đổ vào Việt Nam nhiều hơn. Thứ hai, sự phục hồi của nền kinh tế thế giới mang lại điềm may cho ngành xuất khẩu Việt Nam. Niềm tin của các nhà đầu tư và người tiêu dùng trong nước đang được cũng cố và tăng cường. Như vậy, cả thị trường nội địa và thị trường xuất khẩu của Việt Nam đều có nhiều tín hiệu tích cực. Thứ ba, cuộc khủng hoảng đã làm doanh nghiệp trưởng thành về tri tuệ, bản lĩnh và có một sức khỏe tốt để sẵn sàng nắm bắt cơ hội. 

Về khó khăn, thứ nhất, nếu lạm phát như hiện nay khoảng 11%/năm, thì lãi suất cho vay có thể lên đến 17%/năm, thì rất ít doanh nghiệp kinh doanh có lãi. Và như vậy, các doanh nghiệp e ngại trong việc đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh. Rất may, là hiện nay, Chính phủ đang cố gắng giảm tỉ lệ làm phát. Thứ hai, sau tết Nguyên đán, có thể giá các mặt hàng đầu vào của sản xuất như điện, xăng dầu sẽ đồng loạt tăng. Như thế chi phí đầu vào sản xuất sẽ tăng. Vì vậy chắc chắn mặt bằng giá sang năm cũng sẽ cao hơn năm nay.

Theo ông, năm 2011, doanh nghiệp nên làm gì để hạn chế khó khăn, tận dụng cơ hội? 

Cơ hội đôi khi trở thành là đe dọa nếu nội lực của mình không thật sự tốt. Trong xu hướng mới hiện nay, doanh nghiệp phát triển dựa trên chiến lược cạnh tranh động (dựa chính trên nền tảng nội lực). 

Vì vậy, qua nghiên cứu 100 Công ty thành công hàng đầu thế giới, công ty Tư Vấn và Hỗ Trợ Chiến Lược Win-Win nhận thấy: vào dịp đầu năm, Ban lãnh đạo các công ty này luôn tìm "bức tranh" thật về doanh nghiệp mình. Đây chính là cơ sở để đưa ra quyết định mang tính chiến lược nhằm giúp công ty hoạt động hiệu quả hơn. 

Thực hiện việc này, chúng ta dùng phương pháp nghiên cứu: phỏng vấn định tính, đo lường định lượng, quan sát hiện trạng hoạt động, nghiên cứu tài liệu và số liệu để vẽ nên bức tranh chính xác. Doanh nghiệp có thể tự làm hoặc nhờ công ty tư vấn hỗ trợ. Nếu giao việc này cho công ty tư vấn, doanh nghiệp sẽ có những lợi ích: khách quan hơn (tránh được rủi ro "người trong một nhà không thiêng", khách hàng và CBNV ngại chia sẻ sự thật), tính chuyên môn cao hơn nên đảm bảo bức tranh chân thật hơn, kết hợp góc nhìn bên ngoài (những nhà tư vấn) và góc nhìn bên trong (ban lãnh đạo, CBNV); doanh nghiệp có thời gian để ưu tiên cho những việc quan trọng, để từ đó đưa ra những giải pháp hiệu quả.